Erdal Nuhbasa – Hukuk ve Danışmanlık Bürosu – Hizmetlerimiz
Erdal Nuhbasa – Hukuk ve Danışmanlık Bürosu – Hizmetlerimiz
Türkiye’de yabancı mahkeme kararlarının tanınması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) hükümleri ile düzenlenmektedir. Tanıma, yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuçlarının kabul edilmesi anlamına gelir ve kararın ayrıca icrasını gerektirmez. Genellikle boşanma, velayet, miras ve kişisel durumla ilgili davalarda başvurulan bir hukuki işlemdir.
Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınabilmesi için, kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş ve bağlayıcı olması gerekir. Türk mahkemeleri ayrıca kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığını, davalının savunma hakkına ve adil yargılanma hakkına uyulup uyulmadığını ve uyuşmazlığın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girip girmediğini inceler.
Tanıma, yabancı bir mahkeme tarafından verilen kararın Türk mahkemeleri tarafından hukuken kabul edilmesi sürecidir. Yurt dışında verilen bir mahkeme kararı, Türkiye’de kendiliğinden hukuki sonuç doğurmaz. Tanıma işlemi sayesinde Türk makamları, yabancı mahkemenin verdiği karar ile belirlenen hukuki durumu, esasını yeniden incelemeden kabul eder.
Bir yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınabilmesi için 5718 sayılı Kanun’da belirtilen şartların sağlanması gerekir. Buna göre karar:
Türk mahkemeleri yabancı mahkemenin olay değerlendirmesini veya hukuki gerekçelerini yeniden incelemez. İnceleme yalnızca kanunda belirtilen bu şartlarla sınırlıdır.
Türk mahkemeleri çok çeşitli yabancı hukuk kararlarını tanıyabilir. Bunlar arasında:
Türk hukukunda tanıma ve tenfiz birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.
Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki geçerliliğinin kabul edilmesini sağlar. Herhangi bir zorla icra işlemi gerektirmeyen boşanma, soybağı, evlat edinme ve kişisel durum kararlarında genellikle yalnızca tanıma yeterlidir.
Tenfiz ise yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilmesi için gereklidir. Nafaka, tazminat, alacak veya diğer parasal yükümlülükler içeren kararların uygulanabilmesi için tenfiz kararı alınması gerekir. Bir kararın yalnızca tanımaya mı yoksa aynı zamanda tenfize mi ihtiyaç duyduğu, kararın niteliğine göre belirlenir.
Yabancı boşanma kararları, Türkiye’de en sık tanıma talebinde bulunulan yabancı mahkeme kararları arasındadır. Tanıma işlemi sayesinde boşanma kararı Türk nüfus kayıtlarına işlenebilir ve tarafların medeni durumları Türk hukuku bakımından güncellenir.
Yabancı boşanma kararında nafaka veya tazminat gibi icra edilmesi gereken hükümler bulunuyorsa, ayrıca tenfiz işlemi de gerekebilir.
Türk hukukunda yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi için başvurular genellikle Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde yapılır.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’a göre yetkili mahkeme öncelikle davalının Türkiye’deki yerleşim yeri esas alınarak belirlenir. Davalının Türkiye’de yerleşim yeri bulunmuyorsa, başvuru davacının Türkiye’deki yerleşim yerindeki mahkemede yapılabilir. Her iki tarafın da Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, İstanbul, Ankara veya İzmir mahkemelerinden birine başvurulabilir.
Tanıma süreci, gerekli belgelerle birlikte yetkili Türk mahkemesine dava dilekçesi sunulmasıyla başlar.
Mahkeme, yabancı kararın tanıma için gerekli yasal şartları taşıyıp taşımadığını inceler. Normal bir hukuk davasından farklı olarak mahkeme, yabancı mahkemenin uyuşmazlığı yeniden değerlendirerek delilleri tekrar incelemez.
Yasal şartların yerine getirildiği tespit edilirse yabancı mahkeme kararı tanınır ve Türkiye’de hukuki sonuç doğurmaya başlar.
Türkiye’de tanıma ve tenfiz davalarının süresi; davanın niteliğine, mahkemenin iş yoğunluğuna ve gerekli şartların yerine getirilip getirilmediğine göre değişebilir.
Genellikle süreç 6 ay ile 1 yıl arasında tamamlanabilmektedir.
Belgelerin eksiksiz olması, kararın kesinleşmiş bulunması ve karşı tarafın itiraz etmemesi halinde süreç daha kısa sürede sonuçlanabilir. Ancak eksik belgeler, itirazlar veya temyiz süreçleri süreyi uzatabilir.
Hayır. Yabancı boşanma kararlarının Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için çoğu durumda tanınması gerekir.
Yabancı boşanma kararının tanınması veya ilgili hukuki prosedürle Türkiye’de geçerli hale gelmesinden sonra yeniden evlenilebilir.
Hayır. Sadece hukuki durum belirleyen kararlar genellikle tanıma ile yeterli olurken, maddi yükümlülük içeren kararlar için tenfiz gerekebilir.
Evet. Tanıma ve tenfiz işlemleri çoğunlukla noter onaylı ve gerekli durumlarda tasdik edilmiş vekâletname ile Türk avukat aracılığıyla yürütülmektedir.
Daha fazla soru için
İletişime Geçin!
